BA AL ZENEKIEN? > Mikelazulo
Mikelazulo arkua da, eta herriko ikur enblematiko eta nagusienetakoa bilakatu da.
Agirietan topatu den lehen idatzia 1570. urtekoa da, eta honela dio: “Getarikoan gertatzen den antzera, Mikelazulo dorre berriaren azpian irekitzen den arkupea edo tunela da”.
1611. urteko beste batean halaxe dio: “Mikelazulo parrokiako dorrearen azpian zabaltzen den pasabidea edo tunela da”.
Eliza behin eta berriro handitu zen urteen joan-etorrian. Eraldatze horietan, elizaren eremuak eta hilerriak hegosartaldetik inguratzen zituen kalearen zatiak hartu ziren.
Hilerria kalean gora joan zen, harresietatik kanpo, Gaztaño ondoan kokatu zen, portuan traba gutxiago egiteko, eta bide batez, oiartzuar etsaiak kikiltzen laguntzeko.
Elkarren segidan egin ziren zabaltzeek alboko kalea bete zuten, hura bitan zatituta gelditu zen arte. Egungo Goiko kalea eta Santxoenea, bata besteari begira gelditu ziren dorrearen azpiko kantoiko “Mikelazulo” tuneletik. Bestalde, hiribildutik Nafarroa aldera joateko bidean zegoen, Nafarroako atetik barrena. Mikelazuloren garaierak arazo bat baino gehiago sortu zizkien garaiko garraiolariei.
Kontatzen dutenez, aspaldiko garai haietan, arkupe horretan Mikela izeneko emakumea egoten zen. Munduko lanbide zaharrena omen denean aritzen omen zen, eta horregatik oso harreman onak zituen gizonekin. Gainerako bizilagunek ere estimu handian omen zuten, eta horregatik maiz hurbiltzen ziren arkupe hartaraino denak abegitsu hartatzen zituen Mikelarekin kontu-kontari aritzera. Mikelak emango zion, beraz, izena Mikelazulori.
Gaur egun Mikelazulo Kultur Elkarte baten izena ere bada.
Toponimoa: Mikelazulo
| Izenburua | Sarrera |
| Zaria | Handi ezezaguna |
| Orereta Kalea | Aldapan gora harresiaren paralelo |
| Eliz Kalea | Txikitoren tartetik gora |
| Malbazar | Malbazarko txabolatik abiatuz |
| Esmalteria | Koldo Mitxelena plaza aurretik Esmalteria lantegia |
| Niessen | Lantegia izan eta merkatalgune bilakatu zen esparrua |
| Torrekua | Harrizko aurpegi misteriotsua |
| Morrontxo | Nafarroako ateko zaindari |
| Santxoenea kalea | Erdi Aroko hainbat etxeren peskizan |
| Beingoerrota | Errota Oiartzun ibaiaren bokalean |
| Ozizpe | Itsasoz inguraturik ez dagoen uhartea |
| Estrata | Aldapa pikua |
| Esnabide | Kaleko oinetakoen aldalekua |
| Gaztelutxo | Harrera etxea bilakatu den baserria |
| Foruen plaza | Herriko bizitzako topagunea |
| Kapitanenea Kalea | Armarriak dituzten etxeen kalea |
| Añabitarte | Nabigatzaileak, baserritarrak eta ikasleak |
| Aitzeta | Trikuharriak berreskuratutako toponimoa |
| Txoritokieta | Gotorlekuaz gain, baserria, zutarria eta mendia |
| Zubitxo | Lehortutako padura |
| Morrongilleta | Kalezulo izatetik kale izatera |
| Santa Klara | Frantziako ateko errebala |
| Santa Maria Kalea | Udaletxetik itsasora joateko bidea |
| Arramendi | Gertakizunei begira talaiatik |
| Bizarain | Jatorrizko izena galdu duen mendia |
| Landarbaso | Lehen populatzaileen bizilekua |
| Añarbe | Historiako pasarte aberatsa urpean |
| Altzate | Lehen izena berreskuratuko duen auzoa |
| Basanoaga | Herria eraikitzeko kokapen berria |
| Markola | Iratxoen basoa omen |
| Listorreta | Nestor Basterretxearen eskultura ikusgai |
| Perurena | Txirrindulari ospetsuaren baserria |
| Erdialdea | Harresitutako hiribilduaren oinordeko |
| Zamalbide | Eraldaketa sakonak pairatzen ari den nekazal ingurua |
| Etxeberrieta | Oiartzun ibaiaren beste aldea |
| Pontika | XV. mendeko baserria, herriko zaharrenetakoa |
| Itzieta-Iztieta | Itsasoari irabazitako lurra |
| Kaputxinoak | Komentua Matxingo lurmuturrean |
| Lartzabal | Igande arratsaldetako Touring-aren partidu haiek. |
| Ondartxo | Azken ontziolan egindako ontziaren uretaratzea. |
| Olibet | Hortik datorkigu gaileteroak goitizena. |
| Ugarritza | Eremu zabal eta ezezaguna. |
| Txirrita | Bertsolariak ezaguna egin zuen baserria |
| Gaztañedo | Sorgina erratz gainean |
| Sorginzulo | Izenez aldatu zen auzoa |
| Fanderia | Fanderiako pentsuak ez merkeenak, bai onenak! |
| Gabirierrota | Burdinola, errota, baserria eta, azkenik, auzoa. |
| Alaberga | Linea elektrikoa izan zuen lehen baserria. |
| Agustinak | Moja Agustindarrak auzoko lehen populatzaileak. |
| Beraun | Arditurriko berunaren hustutokia. |
