BA AL ZENEKIEN? > Basanoaga
Basanoaga izena agertzen den agiri zaharrena 1456. urtekoa da. Baserri izena zen eta baita bertan zegoen mugarriarena ere.
Ondoren, Basanoaga inguru haietan XVII. eta XVIII. mendeetan jardun zuen erret-ontziola handia izan zen.
1638. urtean, Frantziako armadak Orereta suntsitu zuen. Kalteen larritasuna ikusirik, udalerria estrategikoki hobeto babestutako lekuren batera eramateko erabakia hartu zen. Leku egokiena Basanoaga gaina zela iritzi zioten, kokaleku garaia izanik, portutik barrena izan ziren erasoaldietatik babesteko leku aproposagoa zelakoan.
1643. urtean erregeak herria Basanoaga gainara aldatzeko baimena eman zuen. Handik hilabete erdirako kaleen, elizaren eta gainerako eraikin publikoen planoak eraikiak zituzten. Baina proiektu hori ez zen burutu, Donostia beldur baitzen kokapen berriarekin portuan indar handiagoa bereganatuko ote zuen.
1719. eta 1794. urtean, Frantziako armadak berriro ere bere mende hartu zuen herria. Planoak marraztu eta inguruko zuhaitzak ebaki baziren ere, sekula ez zen aurrera joan herriaren kokaleku berriaren egitasmoa.
Albaola Elkarteak, Euskal Herriko itsas ondarea mantentzea, babestea eta ezagutaraztea helburu duenak, ontzi bat eraiki zuen 2003. urtean herriak iraganean itsasoarekin izandako lotura estuaren oroigarri.
Toponimoa: Basanoaga
| Izenburua | Sarrera |
| Zaria | Handi ezezaguna |
| Orereta Kalea | Aldapan gora harresiaren paralelo |
| Eliz Kalea | Txikitoren tartetik gora |
| Malbazar | Malbazarko txabolatik abiatuz |
| Esmalteria | Koldo Mitxelena plaza aurretik Esmalteria lantegia |
| Niessen | Lantegia izan eta merkatalgune bilakatu zen esparrua |
| Torrekua | Harrizko aurpegi misteriotsua |
| Morrontxo | Nafarroako ateko zaindari |
| Santxoenea kalea | Erdi Aroko hainbat etxeren peskizan |
| Beingoerrota | Errota Oiartzun ibaiaren bokalean |
| Ozizpe | Itsasoz inguraturik ez dagoen uhartea |
| Estrata | Aldapa pikua |
| Esnabide | Kaleko oinetakoen aldalekua |
| Gaztelutxo | Harrera etxea bilakatu den baserria |
| Foruen plaza | Herriko bizitzako topagunea |
| Kapitanenea Kalea | Armarriak dituzten etxeen kalea |
| Aņabitarte | Nabigatzaileak, baserritarrak eta ikasleak |
| Aitzeta | Trikuharriak berreskuratutako toponimoa |
| Txoritokieta | Gotorlekuaz gain, baserria, zutarria eta mendia |
| Zubitxo | Lehortutako padura |
| Morrongilleta | Kalezulo izatetik kale izatera |
| Santa Klara | Frantziako ateko errebala |
| Santa Maria Kalea | Udaletxetik itsasora joateko bidea |
| Mikelazulo | Txoko xarmangarria Nafarroako bidean |
| Arramendi | Gertakizunei begira talaiatik |
| Bizarain | Jatorrizko izena galdu duen mendia |
| Landarbaso | Lehen populatzaileen bizilekua |
| Aņarbe | Historiako pasarte aberatsa urpean |
| Altzate | Lehen izena berreskuratuko duen auzoa |
| Markola | Iratxoen basoa omen |
| Listorreta | Nestor Basterretxearen eskultura ikusgai |
| Perurena | Txirrindulari ospetsuaren baserria |
| Erdialdea | Harresitutako hiribilduaren oinordeko |
| Zamalbide | Eraldaketa sakonak pairatzen ari den nekazal ingurua |
| Etxeberrieta | Oiartzun ibaiaren beste aldea |
| Pontika | XV. mendeko baserria, herriko zaharrenetakoa |
| Itzieta-Iztieta | Itsasoari irabazitako lurra |
| Kaputxinoak | Komentua Matxingo lurmuturrean |
| Lartzabal | Igande arratsaldetako Touring-aren partidu haiek. |
| Ondartxo | Azken ontziolan egindako ontziaren uretaratzea. |
| Olibet | Hortik datorkigu gaileteroak goitizena. |
| Ugarritza | Eremu zabal eta ezezaguna. |
| Txirrita | Bertsolariak ezaguna egin zuen baserria |
| Gaztaņedo | Sorgina erratz gainean |
| Sorginzulo | Izenez aldatu zen auzoa |
| Fanderia | Fanderiako pentsuak ez merkeenak, bai onenak! |
| Gabirierrota | Burdinola, errota, baserria eta, azkenik, auzoa. |
| Alaberga | Linea elektrikoa izan zuen lehen baserria. |
| Agustinak | Moja Agustindarrak auzoko lehen populatzaileak. |
| Beraun | Arditurriko berunaren hustutokia. |
